Waarom een genetische analyse?

dna-onderzoek

De rol van DNA in skeletonderzoek

Na de melding van de toevalsvondst werd in de Duinenlaan te Koksijde een laat-Merovingische bewoning en grafveld opgegraven. Ondanks het reeds uitgevoerde wetenschappelijk onderzoek van de 53 opgegraven skeletten blijven er nog heel wat cruciale onderzoeksvragen onbeantwoord. Zo is er nog geen informatie over verwantschapsrelaties tussen de individuen binnen de site, over hun afkomst en over hun link met andere West-Europese populaties zowel in die tijdsperiode als vandaag.

Het innoverende genetisch onderzoek in het project MerovingerDNA zal deze essentiële vragen beantwoorden voor de Koksijdse site.

Het vindt in deze site een ideale casus om het potentieel van DNA in Vlaams archeologisch onderzoek optimaal aan te tonen. Via de huidige revolutie in oudDNA-technologie zal daarom een nieuwe interpretatie van de site gerealiseerd worden alsook zal het algemene inzichten bieden in het genetisch erfgoed van Vlaanderen.

Het genetisch onderzoek werd gestart in november 2019 en zal duren tot eind 2021. Volg op deze website het onderzoek mee vanop de eerste rij.

(Foto: © gemeente Koksijde, Sofhie Legein)

Hoe gaan de genetici te werk?

De fases in de genetische analyse

  • Timeline

    Item content. Click the edit button to change this text.
  • Timeline

    Item content. Click the edit button to change this text.
Dankzij zowel skeletten uit de regio rond Koksijde als DNA, op basis van stamboomonderzoek, kunnen we gaan traceren wat de link met vandaag is.
Leuven: Maarten Larmuseau / gegeanologie
Maarten Larmuseau
DNA-expert KU Leuven
Luister naar wat Maarten Larmuseau te vertellen heeft over het verloop van een genetische analyse.

Afname dna-stalen

Voor het genetisch onderzoek verwijderen DNA-experten Maarten Larmuseau en Toomas Kivisild twee tanden uit de onderkaak. Ontdek in deze reportage hoe Maarten en Toomas in wit pak zo steriel mogelijk de staalafname uitvoeren en kom meer te weten over een potentiële link met de Duinenabdij

Met dank aan Focus wtv.

Welke vragen beantwoordt dna-onderzoek?

Wie waren de individuen van het Merovingische grafveld in Koksijde? Een genetische analyse zal een groot deel van de identiteit van deze individuen ontrafelen, en dit op drie niveaus: dat van het individu, het grafveld en de populatie in haar geheel. 

Het individu

  • Wat zijn de geslachten van de opgegraven individuen, die eerder onderzoek niet kon achterhalen? 
  • Wat zijn de fysieke kenmerken van de gevonden skeletten? Wat vertelt hun erfelijk materiaal over hun uiterlijk? 
  • Is er een genetische aanleg voor ziekten aanwezig bij de individuen?  
  • Zijn er sporen van pathogenen ofwel ziekte-kiemen aanwezig? En hadden die invloed op de levenskwaliteit en/of doodsoorzaak van de Merovingische individuen in Koksijde? 

Het grafveld

  • Hoe zijn de individuen biologisch verwant aan elkaar? Hoeveel familiale groepen zijn er aanwezig? 
  • Hoe verhoudt de verwantschap zich tussen individuen in tweevoudige graven onderling en met de begraven individuen rondom deze specifieke grafstructuren? 
  • Is er een verband tussen familiale afkomst met het dieet en de migratie-achtergrond? 
  • Is er een link tussen de biologische verwantschap en de positie van de individuen in het grafveld? Geeft deze een beeld over de chronologische evolutie en sociale indeling van het grafveld? Lagen oudere familieleden eerder in het noorden dan in het zuiden van de bewoning? 

Populatie

  • Hoe verhoudt het Merovingisch grafveld in Koksijde zich t.o.v. andere archeologisch opgegraven populaties in West-Europa van het mesolithicum tot de late middeleeuwen? Vertelt het onderzoek iets over hun afkomst? 
  • Op welke manier staat dit grafveld t.o.v. de huidige Vlaamse en West-Europese populatie? Zien we een samenhang of eerder een breuk tussen de laat-Merovingische en de huidige Vlaamse bevolking? 
  • Is er een verband tussen deze Merovingische site en de oudste grafcontexten in de archeologische site van de Duinenabdij? 
  • Gaat het genetisch gezien om een uniforme of een heterogene populatie? 

(Foto’s: © gemeente Koksijde, Sofhie Legein)